​ေလထု ႏွင္​့ ​ေလ​ေၾကာင္​းပညာ

ေလထု ႏွင့္ ေလေၾကာင္းပညာ
*********************

✴    ေလယာဥ္ပ်ံသည္ ေလထဲတြင္သြားေသာယာဥ္ျဖစ္
၏။ ေလကိုအမွီျပဳ၍ ပ်ံသန္းႏိုင္ျခင္းျဖစ္၏။ ေလမ႐ွိ
လ်ွင္ ေလယာဥ္ပ်ံဟူ၍ ေပၚေပါက္ မလာႏိုင္ ။သို႔ေသာ္
လူတို႔သည္ ေလေၾကာင္းစီးပြားလုပ္ငန္းနယ္ပယ္ႀကီး
( Aviation Industry ) ၏ အေျခခံအက်ဆံုးမွာ ' ေလ '
ျဖစ္ေၾကာင္းကို ေမ့ေလ်ာ့ထားတတ္ၾကသည္။ ေလယာဥ္မေပၚမီက ေ႐ွးဦးတီထြင္သူတို႔သည္ ေလကို
ေလ့လာစူးစမ္းၾကသည္။

✴     ေလသည္ ကမၻာေျမႀကီးကို ဝန္းရံပတ္ထားေသာ
ဓာတ္ေငြ႔ ေရာျဖစ္သည္။ ေလထု ( atmosphere ) ဟု
လည္းေခၚၾကသည္။ ေလဟုေခၚေသာ ဓာတ္ေငြ႔ေရာ
သည္ ကမၻာ့မ်က္ႏွာျပင္မွသည္ အာကာသအထိ ပ်ံႏွံေန
သည္။ ကမၻာ ပတ္လည္တြင္ ေလထုတည္တံ့ေနေအာင္
ကမၻာ့ဆြဲအားက ဆြဲငင္ထားသည္။ ေလတြင္ပါဝင္ေသာ
ဓာတ္ေငြ႔မ်ားသည္ လြတ္လပ္စြာေရြ႔လ်ား ေရာႁပြမ္းေန
ၾကသည္။ ဓာတ္ေငြ႔ ေမာ္လီက်ဴးမ်ားသည္ ေလထုကို
ျဖတိသန္းသြားေသာ ေနေရာင္ျခည္ ႏွင့္ ထိေတြ႔႐ိုက္
ခတ္မိေသာအခါတြင္ အေရာင္မ်ိဳးစံုျဖာထြက္သည္ ။
အျပာေရာင္သည္ အျခားအေရာင္မ်ားထက္ ပိုမိုအား
ေကာင္းသျဖင့္ မိုးေကာင္းကင္သည္ ျပာႏွမ္းေနရျခင္း
ျဖစ္၏။

✴     ေလထဲတြင္ အခ်ိဳးအစားအမ်ားဆံုး ပါဝင္ေသာ
အဓိကဓာတ္ေငြ႔ႏွစ္မ်ိဳးမွာ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ ႏွင့္
ေအာက္စီဂ်င္ ျဖစ္၏။ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ က ၇၈% ႏွင့္
ေအာက္စီဂ်င္ ၂၁% ပါဝင္သည္။ က်န္ ၁% တြင္
အာဂြန္က အမ်ားဆံုး ျဖစ္ၿပီး ေရေငြ႔ ၊ ကာဗြန္ဒိုင္
ေအာက္ဆိုက္ ၊ နီယြန္ ၊ ဟီလီယမ္ ၊ ခရစ္တြန္ ၊
ဟိုက္ဒ႐ိုဂ်င္ ၊ ဇီႏြန္ ႏွင့္ အိုဇုန္းဓာတ္ေငြ႔ တို႔က
အနည္းငယ္စီ ပါဝင္ၾကသည္ ။

✴      ေလထဲတြင္ ေရေငြ႔ပါဝင္ေၾကာင္း အထက္တြင္
ဆိုခဲ့၏။ ဤေရေငြ႔ ( Water vapour )သည္ မ်က္စိျဖင့္
မျမင္ႏိုင္ေသာ ဓာတ္ေငြ႔ အသြင္ျဖင့္ပါဝင္ေနျခင္းျဖစ္သု္။
ျမစ္ ၊ ေခ်ာင္း ၊ အင္းအိုင္ ၊ ပင္လယ္ ၊ သမုဒၵရာ တို႔မွ
ေရမ်ားအေငြ႔ျပန္ကာ ေလထုထဲေရာက္႐ွိေရာေႏွာသြား
ေသာေရေငြ႔ကို ေရေငြ႔စို ( moisture )ဟုေခၚသည္ ။
တစ္ဖန္ ေလထုထဲတြင္ ႐ွိေနေသာ ေရေငြ႔စို ပမာဏ ကို
စိုထိုင္းဆ ( humidity )ဟုေခၚသည္ ။ ေလထု၏ စိုထိုင္းဆသည္ ေလထု၏ အပူခ်ိန္ ၊ ေလထုတည္႐ွိ
ေသာေနရာႏွင့္ ရာသီဥတု အေပၚတြင္တည္မွီ၍
အနည္းအမ်ား ကြာျခားသည္ ။

✴      ေလသည္ အလြန္႔အလြန္ ေအးျမလာပါက
ေလထုတြင္ပါဝင္ေသာေရေငြ႔သည္ အလြန္ေသးငယ္
ေသာ ေရမႈန္ေရမႊား ( water droplets )  သို႔မဟုတ္​
ေရမႈန္ခဲ ( ice crystals ) အျဖစ္ ေျပာင္းလဲသြားျပန္သု္။
ယင္းကို အခဲျဖစ္စဥ္ ( condensation )ဟု ေခၚသည္။
ဤျဖစ္စဥ္ ေပၚေပါက္ေစေသာ အပူခ်ိန္ကို ေရခဲမွတ္
( dew point ) ဟု ေခၚသည္။ ေလထု ႏွင့္ ဆက္စပ္
ေနေသာ အႏွီ႐ူပေဗဒဆိုင္ရာ အေၾကာင္းအခ်က္ႏွင့္
ေဝါဟာရ တို႔သည္ ေလေၾကာင္းပ်ံသန္းမႈတြင္ မိုးေလဝသ ( Meteorology )ဘာာသာရပ္ အျဖစ္ အက်ံဳးဝင္လာသည္ ။

ေလ၏ဂုဏ္သတၱိမ်ား
***************

✴      ေလယာဥ္ တည္ေဆာက္ရာတြင္ ေလ၏ဂုဏ္သတၱိကိုမွီၿပီး ပံုစံ ေရးဆြဲၾကရသည္ ။

✴     ပထမဂုဏ္သတၱိမွာ ' အေလးခ်ိန္ဖိအား႐ွိျခင္း '
ျဖစ္၏။ ေလသည္ အစိုင္အခဲႏွင့္ အရည္တို႔ထက္
မ်ားစြာ ေပါ့ပါးေသာေၾကာင့္ သူ႔တြင္ အေလးခ်ိန္႐ွိသည္
ကို သတိမျပဳမိၾကေခ်။ ေလတြင္ အေလးခ်ိန္႐ွိပံုကို
႐ိုးစင္းလြယ္ကူေသာ နည္းျဖင္္ျပသႏိုင္သည္ ။
ပုလင္းတစ္ပုလင္းထဲမွ ေလကို ေလစုပ္စက္ျဖင့္ စုပ္ယူ
ကာ အဖံုးကိုလံုေအာင္ပိတ္ၿပီး အေလးခ်ိန္ခ်ိန္ပါ ။
ထို႔ေနာက္ အဖံုးဖြင့္၍ ေလျပန္ဝင္ေစၿပီး ထပ္မံခ်ိန္ပါ ။
ပထမ အေလးခ်ိန္ထက္ တိုးလာသည္ ။
ျခားနားေသာ အေလးခ်ိန္မွာ ေလ၏ အေလးခ်ိန္ျဖစ္၏။

✴     တစ္ဖန္ ေလတြင္ဖိအား႐ွိျပန္သည္ ။
ဖိအား႐ွိျခင္းမွာ အေလးခ်ိန္ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ ။
ဖိအား႐ွိေၾကာင္းကိုလည္း လြယ္ကူစြာစမ္းသပ္ျပႏိုင္သု္။
ေဖ်ာ္ရည္ခြက္ထဲကို စကၠဴ  က်ဴ႐ိုးတံ စိုက္ထည့္ထား
လ်ွင္ ေဖ်ာ္ရည္မ်က္ႏွာျပင္သည္ နဂိုအတိုင္းပင္႐ွိေန၏။
က်ဴ႐ိုးတံ ကို ပါးစပ္ျဖင့္စုပ္ေသာ္ ေဖ်ာ္ရည္သည္ က်ဴ႐ိုး
တံ အတိုင္းတက္လာ၏။ သာမန္အားျဖင့္ ေဖ်ာ္ရည္ကို
စုပ္ယူသည္ဟု ထင္မွတ္ၾက၏ ။ အမွန္တကယ္ မွာ
က်ဴ႐ိုးတံ ထဲ႐ွိ ေလကို စုပ္ယူလိုက္ျခင္းျဖစ္သည္ ။

✴     ထို႔ေၾကာင့္ က်ဴ႐ိုးတံ ထဲတြင္ ေလဟာနယ္ျဖစ္
သြား၍ ေလဖိအားက်သြားသည္။ ထိုအခါ က်ဴ႐ိုးတံ
အျပင္ဘက္ေဖ်ာ္ရည္ မ်က္ႏွာျပင္ ေပၚဖိေနေသာ ေလဖိ
အားက မ်ားသြားသည္။ ဖိအားမ်ားေသာေလကဖိလိုက္
သျဖင့္ ဖိအားနည္းေသာ က်ဴ႐ိုးတံ တေလ်ွာက္ ေဖ်ာ္ရည္ တက္လိုက္လာျခင္းျဖစ္သည္ ။ ေလကိုစုပ္
မယူမိက က်ဴ႐ိုးတံ ထဲ႐ွိ ေလဖိအားႏွင့္ ေဖ်ာ္ရည္ခြက္
ထဲ႐ွိ ေလဖိအားတို႔ ညီမ်ွေနသျဖင့္ ေဖ်ာ္ရည္မ်က္ႏွာျပင္
သည္ တစ္ညီတည္း႐ွိ ေနျခင္းျဖစ္သည္ ။
ေလတြင္ဖိအားမ႐ွိလ်ွင္ အေတာင္ပံက ပင့္အားရယူ
မေပးႏိုင္ေလာက္ေအာင္ပင္ တစ္နည္းအားျဖင့္
ေလယာဥ္ပ်ံဟူ၍ ျဖစ္မလာႏိုင္ေလာက္ေအာင္ပင္
အေရးပါလွေပသည္ ။

✴      သိပၸံပညာတြင္ ေလဖိအားကို ေျပာဆိုရာ တြင္
ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ ( sea level ) ကို ကမၻာ့မ်က္ႏွာ
ျပင္ အျဖစ္စံထား တိုင္းထြာ ၾကသည္ ။
ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္႐ွိ ေလတစ္ကုဗေပ
( ၀ ဒသမ ၀၃ ကုဗမီတာ ) ၏ အေလးခ်ိန္မွာ 1¼ေအာင္စ ( ၃၅ ဂရမ္ )မ်ွသာ ႐ွိေသာ္လည္း ကမၻာ
ပတ္လည္႐ွိ ေလထုႀကီး တစ္ခုလံုး၏ အေလးခ်ိန္မွာ
၅,၇၀၀,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀ ေ႐ွာ့တန္
( ၅၂၀၀,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀ မက္ထရစ္တန္ )
မက ႐ွိေပသည္ ။ ေလထု၏ အေပၚဆံုး အလႊာမွသည္
ေအာက္ဘက္႐ွိ အလႊာအသီးသီးေပၚသို႔ ဖိထားေသာ
ေလ၏ အေလးခ်ိန္ေၾကာင့္ ေလဖိအား ( air pressure)
တစ္နည္းအားျဖင့္ ေလထုဖိအား ( atmospheric px )
ဟူ၍ ျဖစ္လာသည္ ။

✴      ေလဖိအား ကို ဘာေရာ္မီတာ ျဖင့္ တိုင္းသည္ ။
အတိုင္းအထြာ ယူနစ္ ႏွစ္မ်ိဳး ႐ွိသည္ ။ ျပဒါးအမွတ္ ၏
လက္မ ၊ သို႔မဟုတ္​ မီလီမီတာ
( inches or millimeters of mercury ) ျဖင့္ တစ္မ်ိဳး
တိုင္းသည္။ ေနာက္တစ္မ်ိဳးမွာ ဘား ( bars )
သို႔မဟုတ္​ မီလီဘား ( millibars ) ျဖစ္သည္ ။

✴      ဘာ႐ိုမီတာတြင္ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္၏
ပ်ွမ္းျပေလထုဖိအားကို ျပဒါး၏ ၂၉ ဒသမ ၉၂ လက္မ
သို႔မဟုတ္​ ျပဒါး၏ ၇၆၀ မီလီမီတာ ဟု လည္းေကာင္း
၁၀၁၃ မီလီဘား ဟုလည္းေကာင္းေဖာ္ျပသည္ ။

✴     ထို႔ေၾကာင့္ ေလယာဥ္ပ်ံ၏ အျမင့္ျပမီတာတြင္
၂၉ ဒသမ ၉၂ လက္မ ၊ သို႔မဟုတ္​ ၇၆၀ မီလီမီတာ
သို႔မဟုတ္​ ၁၀၁၃ မီလီဘား ကို ထည့္သြင္းလိုက္ပါက
ၫႊန္တံျပေသာ အျမင့္မွာ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္
အထက္တြင္ ေရာက္႐ွိေနေသာ ေလယာဥ္၏ အျမင့္ေပ
သို႔မဟုတ္ အျမင့္မီတာ ကိုရသည္ ။

✴      ေလဖိအား သည္ ရာသီဥတု ကိုလိုက္၍ ေျပာင္း
လဲသည္။ ၾကည္လင္ေသာ ေန႔ထက္ စြတ္စိုထိုင္းမႈိင္း
ေသာေန႔၏ ေလထုဖိအား မွာ ပိုနည္းသည္ ။
မိမိ သြားမည့္ ေလယာဥ္ကြင္း၏ ဖိအားသည္ ရိွိ႐ိုး႐ွိစဥ္
ထက္ နိမ့္က်ေနၿပီဆိုလ်ွင္ ေလယာဥ္ကြင္းအဝင္တြင္
မိုးတိမ္ မိုးရြာသြန္းမႈႏွင့္ ေလျပင္းတိုက္ခတ္မႈေတြကို
ေမ်ွာ္ေတြး ထားႏိုင္ေလသည္ ။

✴     ထို႔အျပင္ ေျမမ်က္ႏွာျပင္အနိမ့္အျမင့္ ကိုလိုက္၍
လည္း ဖိအားမတူညီေပ ။ ကမၻာ ေျမျပင္ႏွင့္ နီးကပ္
ေသာ ေလသည္ ေလထု ထုထည္ႀကီးတစ္ခုလံုး၏
အေလးခ်ိန္ဖိထားျခင္းကို ခံရသျဖင့္ ဖိအားပိုမ်ား ၍
အေပၚသို္ျမင့္တက္သြားသည္ႏွင့္အမ်ွ ေလထု၏ အေလးခ်ိန္ေလ်ာ့သြားကာ ဖိအားနည္းသြားရျခင္းျဖစ္သု္
ထို႔ေၾကာင့္ ေတာင္ေပၚေလယာဥ္ကြင္းသည္ ေျမျပန္႔
ေလယာဥ္ ကြင္းထက္ ဖိအားနည္းသည္ ။

✴      ဒုတိယဂုဏ္သတၱိမွာ ' ေရြ႔လ်ားမႈ ႐ွိျခင္း' ျဖစ္သု္။
ေလသည္ ကမၻာ့မ်က္ႏွာျပင္ အႏွံ႔ျဖတ္သန္း၍ အမ်ိဳးမ်ိဳး
ေရြ႔လ်ားသြားလာသည္ ။ ဤသို႔ျဖင့္ ေလတိုက္ခတ္မႈ
( ဝါ )တိုက္ခတ္ေလ ( wind ) ျဖစ္လာသည္ ။
တိုက္ခတ္ေလ ျဖစ္ေပၚေအာင္ ဖန္တီးေပးသူမွာ ေန၏
အပူခ်ိန္ ( heat )ျဖစ္သည္ ။ ထိုအပူ႐ွိန္သည္ ကမၻာ
ေျမျပင္ေပၚ သို႔ ညီညီမ်ွမ်ွ မသက္ေရာက္ေပ ။

✴      ပူေႏြးေသာေနရာ႐ွိေလတို႔သည္ အပူ႐ွိန္ေၾကာင့္
က်ယ္ျပန္႔လာသည္။ ေပါ့ပါးလာသည္။ ထိုအခါေျမမ်က္
ႏွာျပင္အနီး႐ွိ ေလေပါ့တို႔သည္ အေပၚသို႔တက္သြားေပ
ရာ ထိုေနရာတြင္ ေလဖိအားနည္းၿပီး က်န္ရစ္သည္ ။
ပတ္ဝန္းက်င္ ဖိအားမ်ားေသာ ေနရာမွေလတို႔သည္
ဖိအားနည္းေသာ ေနရာသို႔အစားထိုးဝင္ေရာက္လာျခင္း
ျဖင့္ ေလတိုက္ခတ္မႈ ျဖစ္ေပၚသည္ ။ ပထဝီဘာသာ
တြင္ သင္ၾကားရေသာ ပင္လယ္ေလႏွင့္ ကုန္းေလ
တို႔မွာ ဤသေဘာတရားအတိုင္းပင္ျဖစ္၏ ။

✴       ကမၻာေျမျပင္အထက္ ၆ မိုင္ မွ ၉မိုင္ ( ၁၀ မွ
၁၅ ကီလိုမီတာ )အတြင္းတြင္ ေကြ႔ဝိုက္တိုက္ခတ္ေသာ
ေလစီးေၾကာင္းတစ္မ်ိဳးမွာ အလြန္ျမန္ေသာ အလ်င္ႏႈန္း
႐ွိေသာ ေၾကာင့္ ဂ်က္ေလစီးေၾကာင္း ( Jet streams )
ဟုေခၚသည္ ။ ေလစီးေၾကာင္း ဗဟိုတြင္ တစ္နာရီလ်ွင္
မိုင္ ၂၀၀ ( ၃၂၀ ကီလိုမီတာ ) ႏႈန္းမက ႐ွိတတ္ေသာ
ေၾကာင့္ ေလယာဥ္ မႈးမ်ား အထူးသတိထားရသည္ ။

✴       တတိယ ဂုဏ္သတၱိမွာ ' တြန္းကန္ခုခံမႈ႐ွိျခင္း'
ျဖစ္သည္။ ေလ၏ တြန္းကန္ခုခံမႈ ( air resistance )
သည္ ပ်ံသန္းမႈပညာရပ္တြင္ အလြန္အေရးႀကီးေသာ
အခန္းကဏမွ ပါဝင္သည္။ ဤတြန္းကန္ခုခံမႈကို ေလထီးခုန္ဥပမာတြင္ သိသာႏိုင္သည္။ ေလထီးမပြင့္မီ
လ်င္ျမန္စြာက်လာေသာသူသည္ ေလထီးပြင့္ၿပီးေနာက္
ေလထီးကို ေလကတြန္းကန္ထား သျဖင့္ အက်ေႏွး
ေကြးရသည္။

✴      ေလသည္ ေလထုအတြင္း ျဖတ္သန္းသြားေသာ
မည္သည့္ေရြ႔လ်ား အရာဝတၳဳကိုမဆို တြန္းခုခံမည္သာ
ျဖစ္၏။ ေလထုတြင္ပါဝင္ေသာ ဓာတ္ေငြ႔ တို႔၏ အဏုျမဴ
မႈန္ ကေလးမ်ား ၊ ေမာ္လီက်ဴးမ်ားႏွင့္ ေရြ႔လ်ား
အရာဝတၳဳတို႔ ပြတ္တိုက္မိေသာေၾကာင့္ ဤတြန္းကန္
ခုခံမႈ ေပၚေပါက္ လာရသည္။

✴      အရာဝတၳဳသည္ ေလထုအတြင္း ျမန္ျမန္ျဖတ္
သန္းသြားေလေလ ေလ၏တြန္းကန္ခုခံမႈကို ပိုမိုရင္ဆိုင္
ရ ေလေလျဖစ္သည္။ သင္သည္ ညီညာေသာလမ္းေပၚ
တြင္ စက္ဘီးနင္းသြားပါက မ်က္ႏွာကိုေလတိုးေသာ
ခံစားမႈ့ ကိုခံစားရလိမ့္မည္။ဤသည္မွာ ေလ၏
ခုခံတြန္းကန္မႈ ျဖစ္၏။ အကယ္၍ ကုန္းဆင္းအတိုင္း
နင္းသြားလ်ွင္ ပိုၿပီးေလတိုးသည္ ကိုခံစားရ၏။
တစ္ဖန္ ကုန္းတက္ေရာက္သြားေသာ အခါ လမ္းျပင္
ညီေပၚမွာထက္ ေလတိုးမႈ့ေလ်ာ့နည္းသြားေၾကာင္းေတြ႔
ရ၏။ ထို႔ေၾကာင့္ ေလ၏တြန္းကန္ ခုခံမႈ သည္
အရာဝတၳဳ၏ ေရြ႔လ်ားမႈ ႏွင့္ တိုက္႐ိုက္အခ်ိဳးက်ေပသု္ ။

✴      စတုတၳဂုတ္သတၱိမွာ ' ဖိသိပ္ခံႏိုင္ျခင္း 'ျဖစ္သည္
ေလကိုပံုမွန္႐ွိျမဲ ေလထုဖိအား ထက္ အဆရာေပါင္းမ်ား
စြာတိုးျမႇင့္၍ အလံုပိတ္ေနရာ တစ္ခုခုအတြင္းတြင္ ထည့္
ထားႏိုင္သည္။ ယင္းေလကို ဖိသိပ္ေလ
( compress air )ဟု ေခၚသည္။ ထိုသို႔ေလကို ဖိသိပ္
ထားေသာအခါ ေလ၏ အဏုျမဴ အက္တမ္ႏွင့္
ေမာ္လီက်ဴး တို႔၏ လႈပ္႐ွားမႈ့ ႏႈန္းမွာ သြက္လက္ျမန္
ဆန္လာသည္။

✴       ထို႔ေၾကာင့္ ဖိိသိပ္ခံထားရေသာ ေလသည္
ပူေႏြး ေန၏။ ေလယာဥ္ ဘီးတံ ( undercarriage
Or landing gear ) တြင္ ေဆာင့္ဒဏ္ခံႏိုင္ေအာင္
ဖိသိပ္ေလကို စပရင္ကန္အားသဖြယ္ အသံုးျပဳသည္။
ႏူမက္တစ္ပရက္႐ွာ ( pneumatic pressure )
ဟု ေခၚသည္။

✴       ၂၀ ရာစုဝင္ခါနီးမွ ေအ႐ိုဒိုင္းနမစ္ ( Aerodynamics ) ဘာသာရပ္သည္ စတင္ေပၚေပါက္
လာ၏။ ေလ ၊ သို႔မဟုတ္ ေငြ႔ရည္ ( fluid ) တစ္
မ်ိဳးမ်ိဳးထဲတြင္ ေရြ႔လ်ားေနေသာ အရာဝတၳဳတစ္ခုခု
အေပၚတြင္ သက္ေရက္ေသာအားမ်ား ( forces )
ကို ေလ့လာေသာ သိပၸံအညာရပ္ ျဖစ္သည္ ။
ဤ ပညာရပ္ေၾကာင့္ ေလထက္ေလးေသာ ယာဥ္ပ်ံကို
တီထြင္ႏိုင္ခဲ့သည္။ ေလထုႏွင့္ ေလ၏ဂုဏ္သတၱိမ်ား
သည္ ေလေၾကာင္းပညာရပ္အတြက္ အေျခခံအက်ဆံုး
လိုအပ္ခ်က္မ်ားျဖစ္သည္။
Pa Pa Whiskey Lima

https://m.facebook.com/photo.php?fbid=265504597177374&id=100011535066368&set=o.888491711173041

ဗဟုသုတ

. . . . . . . . . . Airbus A-320 ေလ ယာဥ္ အ တြင္း ဖိ အား ေပး / ေလ ေအး စ နစ္ . . . . . . . .
.
ေလ ယာဥ္ အ တြင္း ေလ ဖိ အား ေပး ဘို႕ ဘာ ေၾကာင့္ လို သ လဲ ?
ေျမ ျပင္ ေပၚ မွာ ေလ ထု ဖိ အား က 14.7 psi ရွိ ျပီး / လူ ရဲ႕ ခ ႏၵာ ကိုယ္ တ ခု လံုး အ ေပၚ သက္ ေရာက္ ေန တာ ပါ ။ ေလ ယာဥ္ ပ်ံ ပို ျမင့္ လာ သည္ နွင့္ အ မ်ွ - ေလ ဖိ အား က ေလ်ာ့ က် သြား ပါ တယ္ ။ ပင္ လယ္ ေရ မ်က္ နွာ ျပင္ အ ထက္ - အ ျမင့္ ေပ 10,000 မွာ 10 psi / အ ျမင့္ ေပ 27,000 မွာ ေတာ့ 5 psi ေလာက္ ဘဲ ရွိ ပါ ေတာ့ တယ္ ။ ေလ ထဲ မွာ ေအာက္ ဆီ ဂ်င္ ပါ ဝင္ မႈ က လည္း - အ ျမင့္ ေပ 8000 ဆို ရင္ 25% ေလာက္ ေလ်ာ့ က် သြား ပါ ျပီ ။ အ သက္ ရွဴ ဘို႕ O2 မ လုံ ေလာက္ ေတာ့ သ လို / ခ ႏၵာ ကို္ယ္ အ တြင္း က ေသြး ဖိ အား က လည္း အ ျပင္ ကို ပို မို တြန္း လာ ေန လို႕ - အ ဆုပ္ နဲ႕ ဦး ေနွာက္ လုပ္ ေဆာင္ ခ်က္ ေတြ ရႈတ္ ေထြး လာ ပါ တယ္ ။ ထင္ ေယာင္ ထင္ မွား အ ေတြး / အ ျမင္ ေဝ ဝါး အာ ရံု / သ တိ လစ္ ေမ႕ ေမ်ာ ၿခင္း နဲ႕ ေသ ဆံုး သည္ အ ထိ ျဖစ္ နိဳင္ ပါ တယ္ ။
.
ဒီ ေလာက္ ဆို ရင္ . . . ေလ ယာဥ္ မ ထြက္ ခင္ / ေလ ယာဥ္ မယ္ ေလး ေတြ - Oxygen Mask အ ေၾကာင္း / အ ခ်ိန္ ယူ ျပီး သ ရုပ္ ျပ ရွင္း လင္း တာ ကို သ ေဘာ ေပါက္ နား လည္ ေလာက္ ျပီ ေပါ႕ ။
.
ေလ ယာဥ္ အ တြင္း ေလ ဖိ အား ဘယ္ ေလာက္ ေပး သ လဲ ႀကည့္ ရ ေအာင္ -
ေျပး လမ္း က စ တက္ ခ်ိန္ မွာ - အဲ ဒီ ေလ ဆိပ္ မွာ ျဖစ္ ေန တဲ႕ ေလ ဖိ အား အ တိုင္း / ေလ ယာဥ္ အ တြင္း မွာ ရွိ ေန မွာ ျဖစ္ ပါ တယ္ ။ ပ်ံ တက္ လို႕ အ ေပၚ ကို ျမင့္ လာ သည္ နွင့္ အ မ်ွ - အ ျပင္ မွာ ေလ ဖိ အား က် သြား လို႕ / ေလ ယာဥ္ အ တြင္း မွာ က် မ သြား ေအာင္ " ေလ " ပို သြင္း ျပီး / ဖိ အား ကို ေျဖး ေျဖး ျခင္း ျမွင့္ ေပး ဘို႕ လို အပ္ လာ မွာ ပါ ။ အ ျမင့္ ေပ 8000' မွာ ရွိ ေန မဲ႕ ဖိ အား ( Cabin Altitude ) အ ထိ ေပါ႕ ။ ေလ ယာဥ္ အ တြင္း ကို ဖိ အား ေတြ ပို ေပး လာ ျပီ ဆို ေတာ့ - မိုး ေကာင္း ကင္ မွာ ရွိ တဲ႕ ေလ ယာဥ္ ျပင္ ပ ဖိ အား နဲ႕ ကြာ ျခား မႈ ရွိ လာ ပါ တယ္ ။ ဒါ ကို . . . DP ( Differential Pressure ) လို႕ ေခၚ ပါ တယ္ ။ ေလ ယာဥ္ အ ရြယ္ အ စား အ လိုက္ DP = 7.8 psi က ေန 9.4 psi အ ထိ ရွိ နိဳင္ ပါ တယ္ ။
.
ေလ ယာဥ္ ပ်ံ သန္း ေန စဥ္ ( Cruise ) မွာ ပံု မွန္ ထိန္း သိမ္း ထား ေလ႕ ရွိ တဲ႕ -
Cabin Altitude ေတြ က ေတာ့ -
Boeing-767 ေလ ယာဥ္ ရဲ႕ ( Cruise = 40,000' ) မွာ Cabin Altitude = 6900 ft.
Boeing-747 ေလ ယာဥ္ ရဲ႕ Cabin Altitude average = 5159 ft. ( Median ) ( Best )
Airbus A - 380 ေလ ယာဥ္ Cabin Altitude average = 6128 ft. ( Median )
B-747 ေလ ယာဥ္ ' အ ေကာင္း ဆံုး ' ျဖစ္ ေန တာ က ေတာ့ - အ ၾကီး စား အင္ ဂ်င္ ( ၄ ) လံုး တပ္ ထား တာ ေၾကာင့္ / လို သ ေလာက္ Bleed Air ကို ထုတ္ ယူ နိဳင္ လို႕ ျဖစ္ ပါ တယ္ ။
.
ေလ ယာဥ္ ဆင္း သက္ ေတာ့ မဲ႕ Descend မွာ - တင္ ထား တဲ႕ ေလ ယာဥ္ တြင္း ဖိ အား ကို / ေျဖး ေျဖး ျခင္း ျပန္ ခ် ေပး ဘို႕ လို အပ္ လာ ပါ တယ္ ။ ဆင္း မဲ႕ ေလ ဆိပ္ မွာ ရွိ ေန မဲ႕ ဖိ အား အ ထိ - ေလ ယာဥ္ တြင္း ဖိ အား ( Cabin Altitude ) ကို ခ် ေပး သြား ရ မွာ ပါ ။ ေလ ယာဥ္ ေနာက္ အ ျမီး ပိုင္း မွာ ရွိ တဲ႕ - Outflow Valve ကို နဲ နဲ ၿခင္း ဖြင့္ ျပီး ေလ ေဖါက္ ထုတ္ ပါ တယ္ ။ ဆင္း တဲ႕ ေဇာက္ နက္ လို႕ - Deep descend ျဖစ္ တဲ႕ အ ခါ / ဖိ အား ေလွ်ာ့ ခ် တဲ႕ ႏႈန္း ျမန္ သြား လို႕ / ခ ရီး သည္ ေတြ နား အူ တာ / နား အ တြင္း မွာ ' ေဖါက္ ' က နဲ ၿဖစ္ သြား တာ ခံ စား ဘူး ၾက မွာ ပါ ။ ေျပး လမ္း ေပၚ 30 knot ေလာက္ ေရာက္ ရင္ ေတာ့ - Outflow valve ' Fully Open ' ျဖစ္ သြား ပါ ျပီ ။ ပံု ( ၃ )
.
ဘယ္ လို ေလ ဖိ အား ေပး မွာ လဲ ?
ေလ ယာဥ္ အ တြင္း ကို ဖိ အား ေပး တဲ႕ စ နစ္ ( Pressurization ) ကို - ေလ ေအး ေပး စ နစ္ ( Air-conditioning ) နဲ႕ တြဲ ဘက္ ျပီး လုပ္ ေဆာင္ မွာ ပါ ။ ဒါ ကို . . . ECS ( Environmental Control System ) လို႕ ေခၚ ပါ တယ္ ။ လုပ္ ေဆာင္ ပံု ကို အ ရွင္း ဆံုး ေျပာ ရ ရင္ - ေလ ယာဥ္ အင္ ဂ်င္ ရဲ႕ HP Compressor က ေန / ေဖါက္ ထုတ္ ( Bleed ) ယူ တဲ႕ " ဖိ အား ျမင့္ ေလ " ကို / Air-con စ နစ္ မွာ အ ေအး ခံ ျပီး / ေလ ယာဥ္ အ တြင္း မႈတ္ သြင္း ေပး တာ ဘဲ ၿဖစ္ ပါ တယ္ ။ Bleed Air ကို ေတာ့ - အင္ ဂ်င္ ( သို႕ မ ဟုတ္ ) APU က ေန ယူ ပါ လိမ့္ မယ္ ။
.
အင္ ဂ်င္ " ကြန္ ပ ရက္ ဆာ " ရဲ႕ ဘယ္ Stage ေတြ က ေန / Bleed Air ယူ မွာ လည္း ဆို တာ က - တပ္ ထား တဲ႕ ေလ ယာဥ္ " အင္ ဂ်င္ အ မ်ိဳး အ စား " ေပၚ မူ တည္ ပါ တယ္ ။ ဥ ပ မာ - Airbus A-320 မွာ သံုး တဲ႕ " CFM-56 " Engine ဆို ရင္ - Compressor 5th stage နဲ႕ 9th stage ေတြ က ေန Bleed Air ယူ ပါ တယ္ ။ သံုး တာ က ေတာ ့- IP ( Intermediate Pressure ) ျဖစ္ ေပ မဲ႕ / လို အပ္ လာ လ်ွင္ HP valve ကို ဖြင့္ ျပီး High Pressure ရ ယူ မွာ ပါ ။ အင္ ဂ်င္ HPC က ထြက္ တဲ႕ " ေလ " အ ပူ ခိ်န္ ဒီ ဂ ရီ က 183' C ေလာက္ ရွိ ေန ေတာ့ - Air-con Pack အ တြင္း " Heat Exchanger " မွာ အ ေအး ခံ လိုက္ ပါ တယ္ ။ Pack က ထြက္ လာ ေတာ့ - အ ပူ ခ်ိန္ ဒီ ဂ ရီ 22'C / ခ ရီး သည္ ေတြ ဆီ ေရာက္ ေတာ့ 25'C ေလာက္ ထိန္း ထား နိဳင္ ေအာင္ / Valve အ ဖြင့္ အ ပိတ္ / ေလ ေအး ေလ ပူ / Filter ျဖတ္ အ ေရာ ေနွာ စ တဲ႕ . . . " Trim " အား လံုး ကို Pack Controller က လုပ္ ေဆာင္ ေပး ပါ တယ္ ။ ပံု ( ၂ )
.
Air Conditioning system ကို ၾကည့္ ရ ေအာင္ -
" Pack " လို႕ ေခၚ ေန တဲ႕ Air-con unit က ေတာ့ - ACM ( Air Cycle Machine ) ျဖစ္ ပါ တယ္ ။ ေလ ယာဥ္ ဝမ္း ဗိုက္ အ တြင္း မွာ - ဘယ္ နဲ႕ ညာ Pack 1 / Pack 2 ဆို ျပီး ( ၂ ) ခု တပ္ ဆင္ ထား တယ္ ေပါ႕ ။ ပံု မွန္ အား ျဖင့္ - လက္ ဝဲ အင္ ဂ်င္ Bleed air က Pack-1 / လက္ ယာ အင္ ဂ်င္ Bleed air က Pack-2 ကို သြား ပါ တယ္ ။ ပံု ထဲ မွာ ၾကည့္ ရင္ ေတြ႕ ပါ မယ္ ။ Cross Feed " X BLEED " ခ လုတ္ ကို လွည့္ ဖြင့္ လိုက္ တာ နဲ႕ - ဘယ္ / ညာ " အ ျပန္ အ လွန္ " သြား နိဳင္ ၾက ပါ တယ္ ။ Auto မွာ ထား ရင္ - လာ တဲ႕ ဘက္ က Bleed air ကို ယူ ပါ မယ္ ။ ပံု ထဲ မွာ ေတာ့ - အင္ ဂ်င္ ေတြ ရပ္ ထား လို႕ Engine ဆီ က Bleed air ကို မ ယူ ပါ ။ APU Bleed button မွာ မီး အ ျပာ ေရာင္ ' ON ' Logo လင္း ေန လို႕ - APU Bleed air နဲ႕ Air-con Pack ေတြ ကို ေမာင္း မွာ ပါ ။ ေဘး နွစ္ ဘက္ မွာ ရွိ တဲ႕ " PACK 1 " " PACK 2 " button ေတြ ကို ဖိ ဖြင့္ လိုက္ ရင္ - Button မွာ မီး လင္း လာ ျပီး / " Air-condition System " စ ေမာင္း ပါ ျပီ ။ ပံု ( ၁ )
.
ေလ ယာဥ္ အ တြင္း ကို Zone ( ၃ ) ခု ခြဲ ၿပီး ဝင္ ပါ တယ္ ။
- Cockpit
- Forward Cabin
- Aft. Cabin
ဒီ Zone ဧ ရိ ယာ အ လိုက္ - Temp. control ခ လုတ္ ေတြ / Pilot နွစ္ ဦး ရဲ႕ ေခါင္း ေပၚ က Overhead panel မွာ ရွိ ပါ တယ္ ။ လို ခ်င္ တဲ႕ အ ေအး / အ ပူ ကို - ခ လုတ္ ေတြ လွည့္ ျပီး ခ်ိန္ လို႕ ရ ပါ တယ္ ။ သိပ္ ေအး ေန ရင္ - " Hot Air " ခ လုတ္ / ေလ အ ဝင္ နဲ႕ ဖိ အား ခ်ိန္ ခ်င္ ရင္ " Pack Flow " ခ လုတ္ ေတြ ကို / က စား ေပး ရံု ပါ ဘဲ ။ Cockpit / Fwd Cabin / Aft Cabin အ ေအး အ ပူ ကို လည္း / အ ေပၚ က ခ လုတ္ ေတြ လွည့္ ခ်ိန္ ေပး နိဳင္ ပါ တယ္ ။ ပံု ( ၁ )
.
ပံု ( ၂ ) မွာ ေတာ့ - System Flow diagram ကို ျမင္ ရ မွာ ပါ ။ ဘယ္ ခ လုတ္ က - ဘယ္ Valve ကို Control လုပ္ တယ္ ။ ဖိ အား ျမင့္ ေလ ပူ ( Bleed air) ကို အ စိမ္း ေရာင္ / Air-con က ထြက္ လာ တဲ႕ ေလ ေအး က အ ျပာ ေရာင္  ခြဲ ၿခား ျပ ထား တာ ျဖစ္ လို႕ - ဘယ္ ကို သြား တယ္ / ဘာ ေတြ လုပ္ တယ္ ဆို တာ နား လည္ လြယ္ မွာ ပါ ။ Air-con Pack Controller ( ၂ ) နွစ္ လံုး - ဘယ္ ခ လုတ္ ေတြ / ဘယ္ Valve ေတြ နဲ႕ တြဲ ျပီး Control လုပ္ ေန တယ္ / ဆို တာ ကို ပါ ျမင္ ရ ပါ လိမ့္ မယ္ ။
ပံု ( ၂ ) ရဲ႕ ညာ ဘက္ အ ေပၚ ေဒါင့္ မွာ - " Air-con Display " ကို ေတြ႕ ပါ မယ္ ။ Cockpit 20'C / Fwd Cabin 22'C / Aft Cabin 23'C မွာ ရွိ ေန ျပီး - Pilot က ခ လုတ္ ေတြ ကို Cockpit 24'C / Fwd Cabin 22'C / Aft Cabin 24'C ခ်ိန္ ထား ပါ တယ္ ။ ဒါ ေၾကာင့္ . . . Pack Controller နွစ္ ခု က - Pack Flow Control valve / Hot Air Press Regulation valve / Trim Air valve ေတြ ကို လို သ လို ဖြင့္ ေပး ျပီး / Pilot's " Set " လုပ္ ထား တဲ႕ - Temperature ရ ေအာင္ / Control လုပ္ ေန တာ ျမင္ ရ ပါ မယ္ ။ ပံု ( ၂ )
.
ပံု ( ၃ ) မွာ A-320 အ ျမီး ညာ ဘက္ ျခမ္း / R2 Door ေအာက္ နား မွာ ပြင့္ ေန တဲ႕ " အ ေပါက္ က ေလး " တစ္ ခု ေတြ႕ ပါ မယ္ ။ Outflow Valve ပါ ။ Engine Bleed Air ကို Air-con Pack ေတြ က တ ဆင့္ - ေလ ယာဥ္ ကို ဖိ အား ေပး ထား ေတာ့ / ဖိ အား မ်ား လာ ရင္ ( သို႕ ) မ လို အပ္ ေတာ့ ရင္ / ဒီ တံ ခါး က ေန အ လို အ ေလ်ာက္ ဖြင့္ ထုတ္ ျပစ္ မွာ ပါ ။ Cabin Pressurization မွာ အ ဖြင့္ အ ပိတ္ လို သ လို လုပ္ ရင္း - Cabin Altitude ကို ထိန္း ထား ေပး မွာ ျဖစ္ ပါ တယ္ ။ လို အပ္ လ်ွင္ Overhead panel ေပၚ က ခ လုတ္ ကို လွည့္ ျပီး - Manual အ ဖြင့္ အ ပိတ္ လုပ္ လို႕ လည္း ရ ပါ တယ္ ။
.
Airbus ေလ ယာဥ္ က က် ေနာ္ မ လုပ္ တာ ၾကာ ျပီ ဆို ေတာ့ - က်န္ ခဲ႕ တာ လည္း ရွိ ေကာင္း ရွိ နိဳင္ ပါ တယ္ ။
.
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1113323402077270&id=100001988622790

​ေလယာဥ္​အရြယ္​အစား ႏွင္​့ အမ်ိဳးအစားကိုခဲြျခားျခင္​း

. . . . . . . . . ေလ ယာဥ္ အ ရြယ္ အ စား ( Classification ) နဲ႕ ဖြဲ႕ စည္း မႈ ( Configuration ) . . . . .
.
ေလ ေၾကာင္း လိုင္း ေတြ မွာ အ သံုး ျပဳ တဲ႕ ေလ ယာဥ္ ၾကီး ေတြ ကို - အ လြယ္ တ ကူ သိ ရိွ နိဳင္ ေအာင္ / အ မ်ိဳး အ စား ခြဲ ၿခား ထား ပါ တယ္ ။ ေလ ယာဥ္ ကို္ယ္ ထည္ ရဲ႕ အ က်ယ္ အ ဝန္း အ လိုက္ - " Class " ခြဲ ထား တာ ျဖစ္ ျပီး ( ၂ ) မ်ိဳး ဘဲ ရွိ ပါ တယ္ ။
.
- ကိုယ္ ထည္ က်ယ္ ( Wide body )
- ကိုယ္ ထည္ က်ဥ္း ( Narrow body )
.
ေလ ယာဥ္ ခ ရီး သည္ အ ခန္း ( Cabin ) မွာ - ေလ ယာဥ္ မယ္ ေတြ ေလ်ွာက္ တဲ႕ လမ္း ( Aisle ) တစ္ ခု တည္း ရွိ ရင္ " Narrow body " / ( ၂ ) ခု ရွိ ရင္ " Wide body " လို႕ သတ္ မွတ္ ပါ တယ္ ။ Wide body ေလ ယာဥ္ မွာ ဘယ္ နဲ႕ ညာ ထိုင္ ခံု တန္း ( Seat row ) မ်ား အ ျပင္ - အ လယ္ မွာ ထိုင္ ခံု ( ၄ ) လံုး မွ ( ၆ ) လံုး အ ထိ ဆက္ ထား တဲ႕ / " Seat row " မ်ား ရွိ မွာ ပါ ။ ေလ ယာဥ္ အ ၾကီး ေတြ ေပါ႕ ။
.
Narrow body ေလ ယာဥ္ ေတြ က ေတာ့ / Boeing - 727, - 737, - 757 နဲ႕ Airbus A-320 လို ေလ ယာဥ္ မ်ိဳး ေတြ ပါ ဝင္ ပါ တယ္ ။ ေလ ယာဥ္ အ ေသး ေပါ႕ ။ ေလ ယာဥ္ အ ၾကီး " Wide body " မွာ ေတာ့ / Boeing - 747, - 767, - 777, - 787 နဲ႕ Airbus A-300 ( အ ေဟာင္း ) / A-380 ( Dream liner ) လို ေလ ယာဥ္ မ်ိဳး ေတြ ပါ ဝင္ ပါ တယ္ ။ " Wide body " B - 747 ပံု ( ၁) နဲ႕ " Narrow body " A - 320 ပံု ( ၂ )
.
Boeing - 747 လို ေလ ယာဥ္ ၾကီး ေတြ ကို / နွစ္ ထပ္ ယာဥ္ ( Double decker ) လို႕ ေခၚ ေဝၚ ေပ မဲ႕ - တ ကယ္ ေတာ့ အ ထဲ မွာ ( ၃ ) ထပ္ ရွိ ပါ တယ္ ။ ခ ရီး သည္ ေတြ စီး တာ က ေတာ့ ( ၂ ) ထပ္ ေပါ႕ ။ ဓါတ္ ေလွ ခါး ငယ္ ( Lift ) နဲ႕ ဆင္း သြား ရ တဲ႕ ေအာက္ ထပ္ မွာ ေတာ႕ - ေလ ယာဥ္ မီး ဘို ေခ်ာင္ ရွိ ပါ တယ္ ။ လူ မတ္ တပ္ ရပ္ လို႕ ေကာင္း ေကာင္း လြတ္ ပါ တယ္ ။ B -747 ေလ ယာဥ္ ( Old version ) ေတြ ရဲ႕ / ဒီ ေန ရာ မွာ " ပီ ဇာ " ဖုတ္ တဲ႕ မီး ဖို မ်ိဳး - လ်ွပ္ စစ္ " Oven " ၾကီး ( ၁၀ ) ခု ေလာက္ / ဘယ္ ညာ တပ္ ဆင္ ထား ပါ တယ္ ။ Version အ ေဟာင္း ေတြ မွာ ပါ ။
.
Boeing - 747-100, -747-200 နဲ႕ -747 SP ေတြ က ေတာ့ Version အ ေဟာင္း ေတြ ၿဖစ္ ပါ တယ္ ။ ပံု ( ၁ ) မွာ B - 747 SP ကို ၾကည့္ ရင္ - ေလ ယာဥ္ " ဘု တို ေလး "  ျဖစ္ ေန လို႕ ၿမင္ ရံု နဲ႕ သိ နိဳင္ ပါ တယ္ ။
.
B - 747-400 လို ေနာက္ ပိုင္း ထုတ္ ေလ ယာဥ္ ၾကီး ေတြ မွာ ေတာ႕ - " Food cart " လို႕ ေခၚ တဲ႕ / တြန္း သြား နိဳင္ တဲ႕  ေသ တၱာ ျမင့္ ေလး ထဲ မွာ / လ်ွပ္ စစ္ သံုး Hotplate ငယ္ ေတြ အ ဆင့္ လိုက္ တပ္ ထား ပါ တယ္ ။  အ စား အ စာ ေတြ ကို အ ျပင္ မ ထုတ္ ဘဲ - ခ်က္ ျပဳတ္ လို႕ ရ ေအာင္ လုပ္ ထား တယ္ ေပါ႕ ။ Version ေဟာင္း က မီး ဘို ေခ်ာင္ မ်ိဳး ေအာက္ ထပ္ မွာ မ ထား ေတာ့ ပါ ။
အ ေပၚ ဆံုး ထပ္ ရဲ႕ ေခါင္း ပိုင္း " Cockpit " ေလ ယာဥ္ မွဴး ေတြ ေရွ႕ က - လမ္း ညႊန္ ကိ ရိ ယာ မ်ား နဲ႕ ခ်ိန္ ခြက္ ( Instrument ) ေတြ က လည္း - လက္ တံ ၿပ ဒိုင္ ခြက္ မ်ား မ ဟုတ္ ၾက ေတာ့ ပါ ။ LED displays " ဖန္ သား ျပင္ " ေတြ ၿဖစ္ သြား ပါ ျပီ ။ ဒါ ေၾကာင့္ . . . ေပၚ ခါ စ တုန္း က " Glass Cockpit " လို႕ ထည့္ သံုး ေလ့ ရွိ ပါ တယ္ ။ ခု ေခတ္ မွာ ေတာ့ - ေလ ယာဥ္ တိုင္း လို လို LED display ေတြ ၿဖစ္ ကုန္ ပါ ျပီ ။
.
ေအာက္ ဆံုး ထပ္ က ေန တံ ခါး ဖြင့္ ျပီး ထြက္ သြား ရင္ - ေလ ယာဥ္ အ ေနာက္ ဘက္ နဲ႕ အ ေရွ႕ ဘက္ " ကုန္ ခန္း မ်ား " ( Aft. & Fwd. Cargo compartments ) ေတြ ဆီ ေလ်ွာက္ သြား လို႕ ရ ပါ တယ္ ။ အ ေရွ႕ ဘက္ မွာ ရွိ တဲ႕ တံ ခါး ငယ္ တစ္ ခ်ပ္ ကို ဖြင့္ ျပီး ဝင္ သြား ရင္ ေတာ့ - ေလ ယာဥ္ ပ်ံ သန္း / ထိန္း ခ်ဳပ္ / ဆက္ သြယ္ / အ ျခား စ နစ္ မ်ား နဲ႕ ဆိုင္ တဲ႕ / လ်ွပ္ စစ္ စက္ ပ စၥည္း မ်ား တင္ ထား တဲ႕ စင္ ( Black box rack ) ေတြ ဆီ ေရာက္ သြား မွာ ပါ ။ ေလ ယာဥ္ မွာ - " Center E & E Compartment " လို႕ ေခၚ ပါ တယ္ ။ ( E & E = Electric & Electronic ) ပါ ။ ဒီ အ ခန္း ငယ္ ထဲ ကို - ေလ ယာဥ္ ဝမ္း ဗိုက္ ေအာက္ က ေန / တံ ခါး ဖြင့္ ျပီး ဝင္ လာ လို႕ လည္း ရ ပါ တယ္ ။ ေအာက္ က ဝင္ ျပီး အ ေပၚ ေမာ့ ၾကည့္ ရင္ ေတြ႕ ရ မဲ႕ ပံု ပါ ။  ပံု ( ၃ )
.
A - 320 နဲ႕ အ ျခား " ဘိုး ရင္း " ေလ ယာဥ္ ေတြ မွာ လည္း - အ ဓိ က " E&E compartment " ကို ဒီ ေန ရာ ေရွ႕ နား ေလာက္ မွာ ဘဲ ေတြ႕ ရ ပါ မယ္ ။ " Fwd. E&E " ကို ေလ ယာဥ္ ေမာင္း ႏွင္ ခန္း ( Cockpit ) ေအာက္ တည့္ တည့္ နဲ႕ / " Aft. E&E " ကို ေတာ့ - ေနာက္ ကုန္ ပ စၥည္း ခန္း ( Aft. Cargo ) အ ေနာက္ ဘက္ ( သို႕ )  " APU " ေရွ႕ နား မွာ ထား ေလ့ ရွိ ျပီး / ေအာက္ က ေန ေလွ ခါး ေထာင္ တက္ ရ ပါ လိမ့္ မယ္ ။ Fwd. E&E compartment အ တြင္း မွာ ေလ ယာဥ္ မွဴး ေတြ အ တြက္ - အ ေရး ေပၚ ေအာက္ ဆီ ဂ်င္ ( Oxygen bottle ) မ်ား တပ္ ဆင္ ထား ေလ့ ရွိ ပါ တယ္ ။
( Airbus A - 380 ေတာ့ က် ေနာ္ မ လုပ္ ဘူး ၍ မ သိ ပါ )
.
ေရ သန္႕ စ နစ္ ( Potable water system ) / ေရ ဆိုး နဲ႕ မိ လႅာ စ နစ္ ( Waste & Lavatory system ) သိုလ္ ေလွာင္ ကန္ ( Tank ) ေတြ ကို ေတာ့ - ေလ ယာဥ္ အ ေနာက္ ကုန္ ပ စၥည္း ခန္း ( Aft. Cargo compartment ) ရဲ႕ အ ေနာက္ ဘက္ မွာ ထား ေလ႕ ရွိ ၾက ပါ တယ္ ။ " Service port " အ ေပါက္ ေတြ / တံ ခါး ေတြ က ေတာ့ - Narrow body ေလ ယာဥ္ ေတြ အား လံုး အ တြက္ အ ေနာက္ မွာ ဘဲ ရွိ ၾက ျပီး / Wide body ေလ ယာဥ္ ၾကီး ေတြ မွာ ေတာ့ / ေလ ယာဥ္ အ ေရွ႕ နဲ႕ အ လယ္ မွာ လည္း " Service Panel " ေတြ ရွိ တတ္ ပါ တယ္ ။
.
ဟို တုန္း က ေလ ယာဥ္ ၾကီး ေတြ မွာ - အိမ္ သာ ကို ေရ နဲ႕ သန္႕ စင္ တဲ႕ Wet type ျဖစ္ ျပီး / ခု ေနာက္ ပိုင္း ေလ ယာဥ္ ေတြ မွာ ေတာ့ - ေရ အ နည္း ငယ္ သာ သံုး ျပီး လ်ွပ္ စစ္ ေမာ္ တာ နဲ႕ ေလ စုပ္ ယူ တဲ႕ / Vacuum type ကို သံုး ၾက ပါ တယ္ ။ A-320 နဲ႕ သြား ဘူး သူ တိုင္း - အိမ္ သာ " Flush" လုပ္ ရင္ / ေမာ္ တာ သံ အ ရင္ ၾကား ျပီး မွ / ေလ စုပ္ သြင္း သြား တာ သ တိ ျပဳ မိ မွာ ပါ ။
.
ေလ ယာဥ္ စီး ခ ရီး သည္ ေတြ ထိုင္ ေန တဲ႕ထိုင္ ခံု ( Seat ) မ်ား ရဲ႕ ေအာက္ မွာ - ဘာ ေတြ ရွိ တယ္ ဆို တာ / စု စည္း တင္ ျပ ထား တာ ျဖစ္ ပါ တယ္ ။
ခ ရီး သည္ အ ခန္း ဖြဲ႕ စည္း မႈ ( Cabin Configuration ) မ်ား အ ေၾကာင္း - ေနာက္ ေန႕ ဆက္ ပါ မယ္ ။
.

UAE ႏိုင္ငံအေၾကာင္း

U . A . E သမိုင္း နွင့္ Dubai အေၾကာင္း
==========================
U.A.E ( United Arab Emirates )
ယူေအအီး နိုင္ငံဆိုသည္မွာ အာရပ္ေစာ္ဘြားမ်ား ၏ ေဒသမ်ား ကို စုေပါင္းထားေသာ နိုင္ ငံ
(အာရပ္ေစာ္ဘြားမ်ား ျပည္ေထာင္စု) ကို ေခၚပါသည္။ Arabian Peninsula ၏ အေရွ႕ေတာင္ဖက္ တြင္တည္ရိွပါသည္။ နိုင္ ငံ အက်ယ္ အ၀န္း မွာ 83,000 sqkm
( 32,278 sqmi) ရိွပါသည္။
ေပါင္းစုထားေသာ ေစာ္ဘြားေဒသမ်ား မွာ ၇ (ခုနစ္) ခုရိွပါသည္။ ၄င္းတို႕မွာ ..

1. Abu Dhabi

2. Dubai

3. Sharjah

4. Ajman

5. Umm Al Quiwain

6. Ras Al Khaimah

7. Fujairah

တို႕ျဖစ္ၾကပါသည္။ အဘူဒါဘီ ( Abu dhabi ) သည္ ျမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္ျပီး အၾကီး ဆံုးျမိဳ႕ လည္း ျဖစ္ပါသည္။

Dubai ၏ အဓိပၸါယ္ အမ်ိဳးမ်ိဳးရိွပါသည္။ အခ်ိဳ႕က ဒူဘိုင္းဆိုသည္မွာ Combination of Two Brother လို႕ Farsi စကား နဲ႕ အဓိပၸါယ္ရသည္ ဟု ဆိုၾကသည္။ Two Brothers ဆိုသည္မွာ Deira နွင့္ Bur Dubai ဟု အဆိုရိွပါသည္။ အခ်ိ႕ ကေတာ့ ေစ်းနာမည္ Daba ဆိုုသည္မွ တျဖည္းျဖည္း ေျပာင္းလဲလာသည့္ နာမည္ ျဖစ္သည္ဟု ဆိုပါသည္။ Saudi Arbia နိုင္ငံ ရိွ Riyadh နွင့္ Ad Dammam ၾကားတြင္လည္း Dubai ဟုေခၚတြင္ေသာ ေနရာ တခု ရိွပါေသးသည္။

1833 - 1958
၁၈ ရာစု အခ်ိန္ထိ Dubai ဆိုသည္မွာ တံငါလုပ္ငန္း လုပ္ေသာ ရြာကေလးမွ်သာျဖစ္ေလသည္။ ဒူဘိုင္း ကိုဦးေဆာင္ေသာ ရြာသူၾကီးမွာ Bani Yas အမည္ရိွ ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္ေလသည္။

1833 တြင္ Al Bu Falash ႏွင့္ အေပါင္းအပါေနာက္လိုက္မ်ား Abu Dhabi မွခြဲထြက္ခ်ိန္ တြင္ Al Maktoum မိသားစု သည္ အဆိုပါတံငါရြာေလး တြင္ စတင္ အေျခခ် ၍ ဦးေဆာင္မွဴ ေပး ခဲ့ေလသည္။

Sheikh Maktoum bin Buti သည္ ငယ္ရြယ္ေသာ္လည္း ရြာကေလး အား ေကာင္းစြာ ေခါင္းေဆာင္မွဴ ေပးနိုင္ခဲ့ေလသည္။ လူဦးေရတိုးပြားလာသည္နွင့္ အမွ် တံငါရြာကေလး အဆင့္မွ ကုန္သည္မ်ား ေရာင္း၀ယ္ ေဖာက္ကား ရာ အခ်က္အခ်ာ က်ေသာ ဆိပ္ကမ္းျမိဳ႕ ကေလး ျဖစ္လာ ခဲ့ပါသည္။ လူဦးေရတိုးပြား လာသည္နွင့္ အမွ် ခရိုင္ျမိဳ႕ အဆင့္ထိ ျဖစ္လာခဲ့ပါသည္။ Deira သည္ အဓိကနွင့္ အၾကီးဆံုး ကုန္းသြယ္ေရး ဌာန တစ္ခု ျဖစ္လာခဲ့ပါသည္။

ျမည္းနွင့္ ကုလားအုပ္ မ်ားကို လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရး တြင္ အသံုးျပဳၾကသည္။ Bur Dubai ႏွင့္ Deira ကို ယေန႕ေခတ္မွာ ကဲ့သို႕ ပင္ ေလွငယ္ကေလးမ်ား နွင့္ ကူးၾကရသည္။ ေလွငယ္ကေလးေတြကို Abra ဟုေခၚပါသည္။

လွ်ပ္စစ္မီးကို 1952 တြင္ စတင္ အသံုးျပဳခဲ့သည္။ မီးေျပာင္းမ်ား ၊ မီးအိမ္မ်ား ၊ (လွ်ပ္စစ္) ဖေယာင္းတိုင္မ်ား ကို Oman မွတင္သြင္းပါသည္။ အဓိက မွာ ထမင္းခ်က္ ၊ ေကာဖီေဖ်ာ္ ... စသည့္ ေနရာမ်ားတြင္ အမ်ားဆံုး အသံုးျပဳလာၾကပါသည္။
( ကၽြန္ေတာ္ ေနခဲ့တဲ့ ၄ နွစ္တာ ကာလ (၂၀၀၅-၂၀၀၉) တခါမွ မီးမပ်က္ဖူးပါ ... ကြာပါ့ .)

ေသာက္သံုးေရအျဖစ္ ေရခ်ိဳ ကို Dubai အနီး ရိွ ေရတြင္းမ်ား မွ ရရိွပါသည္။

20 ရာစုေရာက္လာတဲ့ အခါမွာ ဒူဘိုင္းဟာ အခ်က္အခ်ာ က်ေသာ ဆိပ္ကမ္းျမိဳ႕ အျဖစ္ေရာက္ရိွလာခဲ့ပါသည္။ ၁၉၃၀ ၀န္းက်င္တြင္ ဒူဘိုင္းျမိဳ႕ ၏ လူဦးေရမွာ 20,000 (ႏွစ္ေသာင္းခန္႕ ရိွလာခဲ့ပါသည္)။

၁၉၅၀ ၀န္းက်င္တြင္ ဒူဘိုင္းဆိပ္ကမ္း သို႕ ဆိုက္ေရာက္လာေသာ သေဘၤာ အေရအတြက္ တေန႕တျခား တိုးလာေသာေၾကာင့္ Sheik Rashid bin Saeed Al Maktoum သည္ ကုန္စည္ ဖလွယ္ေရး အတြက္ အေရးပါေသာ ဆိပ္ကမ္း တစ္ခု ျဖစ္ေအာင္ ၾကိဳးစား ေဆာင္ရြက္ နိုင္ခဲ့ပါသည္။

၁၉၆၆ တြင္ ေရနံကို စတင္ ေတြ႕ရိွျပီးေနာက္ပိုင္း Sheikh Rashid သည္ ေက်ာင္းမ်ား ၊ေဆးရံုမ်ား ၊ အေဆာက္အဦးမ်ား ၊ လမ္း မ်ား ၊ ေခတ္မီ ဆက္သြယ္ေရး ကြန္ယက္မ်ား ကို စီမံကိန္းမ်ား ခ်၍ အဆက္မျပတ္ တည္ေဆာက္ခဲ့ပါသည္။ နိုင္ငံတကာ ေလဆိပ္ ကိုလည္း တိုးခ်ဲ႕ ခဲ့ပါသည္။ ကမၻာေပၚတြင္ လူဖန္တီးေသာ (သဘာ၀ မဟုတ္ေသာ)အၾကီးဆံုး ပင္လယ္ ဆိပ္ကမ္း အျဖစ္ Jebel Ali သေဘၤာ ဆိပ္ကမ္းကို တည္ေဆာက္နိုင္ခဲ့ပါသည္။

၁၉၆၀ ၀န္းက်င္တြင္ Abu Dhabi ေစာ္ဘြား Sheikh Zayed bin Sultan Al Nahyan ႏွင့္ Dubai ေစာ္ဘြား Sheikh Rashid bin Saeed Al Maktoum တို႕သည္ အာရပ္ေစာ္ဘြားမ်ား ျပည္ေထာင္စု ( United Arab Emirates ) ကို တည္ေထာင္ရန္ၾကိဳးစားခဲ့ပါသည္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္ Abu Dhabi , Dubai, Sharjah , Ajman , Umm Al Quawanin နွင့္ Fujairah စုစုေပါင္း ျမိဳ႕ ၆ ျမိဳ႕ ကို ေပါင္းစည္းနိုင္ခဲ့ပါသည္။ ၁၉၇၂ တြင္ Ras Al Khaimah ျမိဳ႕သည္ လည္း UAE အတြင္းသို႕၀င္ေရာက္လာျပီး စုစုေပါင္း ျမိဳ႕ ၇ (ခုနစ္) ျမိဳ႕ ျဖင့္ UAE နိုင္ငံကို တည္ေထာင္နိုင္ခဲ့ပါသည္။

ပထမဆံုး UAE နိုင္ငံ၏ President ေဟာင္း Sheik Zayed ၏လက္ထက္တြင္ UAE နိုင္ငံသည္ ကမၻာ့ အခ်မ္းသာဆံုး စာရင္း၀င္နိုင္ငံ အျဖစ္ တိုးတက္ လာခဲ့ပါသည္။

၂၀၀၇ ခုနွစ္ စစ္တမ္း မ်ား အရ ယူေအးအီး နိုင္ ငံ ၏ လူဦးေရမွာ ၅.၆ သန္း ရိွျပီး အာရဗီ စကားမွာ နိုင္ငံသံုး စကားျဖစ္ျပီး အစၥလမ္ ဘာသာ မွာ နိုင္ငံေတာ္ ဘာသာျဖစ္ပါသည္။ ( Razam ဥပုသ္ လ တြင္ ေန႕ပိုင္း ဆိုင္မ်ား ပိတ္၍ ညပိုင္း တြင္ဖြင့္ပါသည္ ) ယူေအးအီး နိုင္ငံတြင္ Diharm အမည္ရိွ ေငြေၾကးကို သံုးစြဲပါသည္။ ေငြတန္ဖိုးမွာ အေမရိကန္ ၁ ေဒၚလာသည္ Diharm 3.67 ႏွင့္ ညီမွ်ပါသည္။
( Exchange ေတြမွာ 3.8 နဲ႕ပဲတြက္တာမ်ားပါတယ္ )

UAE နိုင္ငံကို 1820 မွ စ၍ Trucial State (သို႕) Trucial Coast အျဖစ္သံုးစြဲခဲ့ပါသည္။ 1971 ခုနွစ္တြင္မွ ျဗိတိန္နိုင္ငံ ဆုတ္ခြာသြားခဲ့ပါသည္။ ( ကိုလိုနီပါပဲ)ေနာက္ပိုင္းမွ သာ UAE ဟူ၍ ျဖစ္လာခဲ့ပါသည္။

UAE နိုင္ငံတြင္ အာဏာ အရိွဆံုးမွာ Supreme Councial ျဖစ္ျပီး အထက္ေဖာ္ျပပါ ျမိဳ႕ ၇ ျမိဳ႕ မွာ သက္ဆိုင္ရာ ေစာ္ဘြား ၇ ေယာက္ပါ၀င္ေသာ အဖြဲ႕ အစည္းျဖစ္ပါသည္။ Supreme Councial ၏ အဓိက တာ၀န္မွာ နိုင္ငံနွင့္ပတ္သက္ေသာ တရားဥပေဒ ထုတ္ျပန္ျခင္း ၊ President ေရြးခ်ယ္ တင္ေျမွာက္ျခင္း တို႕ျဖစ္ပါသည္။ President သက္တမ္း မွာ တၾကိမ္လွ်င္ ၅ ႏွစ္ ျဖစ္ပါသည္။ သို႕ေသာ္ အၾကိမ္ အေရအတြက္ ကန္႕သတ္ခ်က္မရိွပါ။

UAE နိုင္ငံ ၏ President အျဖစ္ Sheik Zayed Bin Sultan Al Nahyan မွ တာ၀န္စယူ ခဲ့ျပီး ၂၀၀၄ ခုနွစ္ ႏွစ္ကုန္ပိုင္း တြင္ ကြယ္လြန္ သြားခဲ့ပါသည္။

ယခု လက္ရိွ President မွာ Sheik Khalifa Bin Zayed Al Nahyan ( Abu Dhabi ေစာ္ဘြား) ျဖစ္ျပီး Prime Minister မွာ Sheik Mohammed Bin Rashid Al Maktoum ( Dubai ေစာ္ဘြား ) ျဖစ္ပါသည္။

ေစာ္ဘြားမ်ား ေနထိုင္ရာ ေဒသ ၇ ခု စလံုး တြင္ သက္ဆိုင္ ရာ ေဒသတြင္း အစိုးရ ရိွပါသည္။ ေဒသအခ်င္းခ်င္း နိုင္ငံေရး ၊ စီးပြားေရးမ်ားကို ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၾကပါသည္။

ေရနံမွာ အဓိက ထုတ္ကုန္ ျဖစ္ျပီး Abu Dhabi ျမိဳ႕မွ ဦးေဆာင္ ကာ လုပ္ကိုင္ပါသည္။ ယခုနွစ္မ်ား အတြင္းတြင္ UAE နိုင္ငံ ၏ ခရီးသြားလုပ္ငန္း မွာ မ်ားစြာတိုးတက္လာ ပါသည္။ ခရီသည္မ်ား ကို အဆင့္ျမင့္ ဟိုတယ္ၾကီးမ်ား၊ အားကစား ပြဲမ်ား၊ ကႏၱာရ ေဆာင္း၀င္ ရာသီဥတု စသည္တို႕ ျဖင့္ ဆြဲေဆာင္ ပါသည္။

UAE နိုင္ငံ နွင့္ပတ္သက္ေသာ သမိုင္း အက်ဥ္းျဖစ္ပါသည္။ Dubai သမို္င္းနွင့္ ပတ္သက္ေသာ အေၾကာင္း ကို အပိုင္း ၂ အျဖစ္ ေရးသားေပးပါမည္။
( ကၽြန္ေတာ္ ေရးေသာ စာမ်ား မွာ အစီစဥ္က်ခ်င္မွ က်ပါလိမ့္မည္။ ယူေအးအီး နိုင္ငံ နွင့္ ပတ္သက္ျပီး ေလ႕လာလိုက္ ေရးလိုက္လုပ္ ေနရေသာေၾကာင့္ျဖစ္ပါသည္။ အားလံုးျခံဳငံု မိေသာအခါ ဒူဘိုင္း နွင့္ပတ္သက္၍ ယူေအးအီးနွင့္ပတ္သက္၍ အနည္းငယ္ စမ္း၀ါး မိ ခဲ့လွ်င္ေတာင္ ကၽြန္ေတာ္ အခ်ိန္ကုန္ခံရက်ိဳးနပ္သည္ ဟုခံယူပါသည္။ မျပည့္စံုသည္မ်ား ကိုေတြ႕ရိွပါက တတ္နိုင္သည့္ဖက္မွ ၀ိုင္း၀န္း ကူညီေပးၾကပါရန္ ေလးစားစြာျဖင့္ ေမတၱာရပ္ခံအပ္ပါသည္ ခင္ဗ်ား ... )

ေရးသားသူ=ေနစိုးနိုင္